تفکر در مثنوی
معجزه در نظر شمس تبریزی / رضا جوانروح

 

" زهی قران پارسی،زهی وحی ناطق پاک!

حالتی بود . در محلتی می  گذشتم،آواز چنگ می شنیدم.آن یکی گفت : درویش  وانگه سماع چنگ ؟   


 حالت نازک بود،ناگاه از دهانم بیرون جست که نبینی و نشنوی.همان ساعت ، دست همچنین کرد و دیوار گرفت.

   به نزد این طایفه ، این جنس ، ظرف است و به نزد دیگران ، کرامت و معجزه . "

                                                              (مقا لات شمس،دفتر اول/ ص249سطر1)

    معجزه و کرامات که در ادیان توحیدی و غیر توحیدی برای اثبات مدعای دینی بیان می شود از قدیم و ندیم محل مناقشه و مجادله بوده است . نزد صوفیه، ذهن خوانی و آینده گویی ازنشانه های بر حق بودن برشمرده شده است . در راستای منکوب مریدان و اعجاب پیروان همیشه انتساب خرق عادت، کرامت ،  کشف و شهود از سوی مرشد و پیر ویا شیخ طایفه  وفرقه،  رواج داشته و ترویج می شده است .

  
در نگاه شمس آسمان چهارم ، معجزه و کرامات،  همان صحبت و ارتباط بین الاذهانی مابین دو دوست و همدل آمده است . انچه که از عمل و کردار خلاف عادت به عارف یا ولی منتسب می کرده اند از نظر شمس تبریزی بی معنا و بیهوده بوده ، چرا که او معجزه را صفت بنده و نیاز ذهنی اش می داند . معتقد است که خدای را معجزه ای نیاز نباشد تا برهانی بر وجودش گردد ، آن بنده ای که در پی صفتی خدای وار است از هرگونه کرامات وغرایب به دور است .

 

   "معجزه و کرامت صفت بنده است . خدای را معجزه نباشد . آن بنده که خاصتر باشد او را به صفت خدا راه نمایند . "

        
                                                    
(مقالات شمس،دفتر دوم/ص750سطر 22)

 

    تفسیری که شمس و مولانا از پدیده های جهان هستی می انگارند و متن وجود را سراسر در درون نفس آدمی می دانند ، اصولا و اساسا از بیخ وبن نوعی نگرش انسان مدارانه و انسان دوستانه است . با خداوند بی باکی و بی مدارایی را همچون آن عارف دلسوخته خرقانی در پیش می گیرند . کرامت انسانی را والاتر از هر بند وبست اعتقادی بی ثمر و بیهوده می دانند . خود و خویشتن نفسانی  را اصل و اصیل می بینند . انچنان در تمنای وصال دوست ،  غرق و مدهوش اند که خواستن از یار را ، عین بدست آوردن می بینند .

 

    "آن روز که من از خدا زر خواهم ، خواستن و دادن یکی باشد !"

                                                           
                                                                               (مقالات شمس،دفتر دوم/ص719سطر6)

 

...

پيام هاي ديگران()     link     یکشنبه ٢٠ شهریور ۱۳٩٠ - مشتاقان مولوی