تفکر در مثنوی
عیب و هنر آدمی از نگاه شمس تبریزی / رضا جوانروح

" هر  قصه ای  را  مغزی هست  و  هر حکایتی را   قصدی   . 

 قصه را جهت آن مغز آورده اند بزرگان، نه از بهر دفع ملالت. 

 به صورت حکایت برای آن آورده اند، تا آن غرض در آن بنمایند.

 (شمس تبریزی)

 

" عیب  و هنر  "

 

   " عیبی باشد در آدمی که هزار هُنر را بپوشاند ، و یک هُنر باشد که هزار عیب را بپوشاند .آن یکی را همه عیبها نبُودْ اِلاٌ کینه دار بود ، هنُرهاش را پوشانید ؛ و سرانجامشْ چه شد ؟ وَ اِنّ عَلَیک الْلعْنُه .


   خود ِمردم ِنیک را نظر بر عیب کِی باشد  ؟ شیخ بر مُرداری گُذر کرد ، همه دستها بر بینی نهاده بودند ، و رو می گردانیدند ، و به شتاب می گذشتند . شیخ نه بینی گرفت ، نه روی گردانید ،  نه گام تیز کرد . گفتند : چه می نگری ؟  گفت : آن دندانهاش چه سپیدست و خوب ! ودیگر آن مُردار بزبان ِحال جوابی می گفت شما را . "

 

( مقالات شمس تبریزی / دفتر اول ، ص 90 سطر 17)         

-------------------------------------------------------------------------------------------

تعبیر متن :

      نگاه بد بینانه و عیب نگرانه به پدیده های هستی،  تلخی و گزندگی خاصی به آدمی می بخشد . دیدن عیب در چیزها و دیگری باعث دوری  و جدا افتادگی خواهد شد . هر عیبی و نقصی که مایه شرمساری و شرمندگی و سر افکندگی نیست . عیب ها هم مرتبه و درجه دارند . برخی مهم اند و پر اهمیت و برخی ناچیز و بیمقدار .

     حسن و نیکی نیز دارای مراتب و درجات است . هر هنری که والا و ارزشمند نیست . در مقام مقایسه است که عیب ها و هنرها ی کسی را می توان سنجید و ارزیابی کرد . گاهی فقط یک حسن و خوبی در فردی باشد که چشم آدمی را از دیگر عیوبش  می پوشاند . ارتباط انسانی با دیگری بر مبنای همین سنجش و گزینش حسن هاست .

    کوشیدن بر این مقام که نوع نگاهمان زیبا و نیک بین باشد از مراتب تعالی نفس است . نیک اندیشان و نیک انگاران ، نیت نیک طلبانه دارند . انسان نیکو که اصلش نیک است را،  نظر بر عیوب و زشتی نباشد . کوچکترین هنر و خوبی در چیزی انان را بس است . تلاش در زیبا دیدن جهان،  طریق رستگاری است . چشمها را باید شست ، جور دیگر باید دید .

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

پی نوشت:

   کتاب " مقالات شمس " کاری تحقیقی و تصحیحی است از استاد بزرگوار دکتر محمد علی موحد که بزرگان عصر حاضر و نیک مردان نسل قدیم است . مقالات  یادداشتها ی یاران نزدیک مولانا و شمس تبریزی از گفتارها و سخنان گهربار شمس تبریزی است ، که در جلسات خصوصی یاران همدل و همراه ویا در جمعهای گسترده مریدان گفته شده است . این نوشتارها که تا پنجاه سال  اخیر نا مکشوف و نا معروف بوده به همت دکتر موحد جمع آوری و ویرایش گردیده و در ئسترس قرار گرفته است . در یک تقسیم بندی کلی ، گفته های در آسای شمس که در کتاب مقالات درج شده است ، شامل چهار بخش عمده است:

  1- قصه ها و حکایات پند آموز.

  2- تاویل و تفسیر ایات قرانی و احادیث رسول خدا.

  3- گفتار های گهر بار نغز.

  4- شرح حال و احوال شخصی در مورد شمس و اطرافیان و محیط پیرامونی.

در سلسله نوشتارهایی که در وبلاگ تحت عنوان باز خوانی قصص متونی منبعد خواهد آمد ، از بخش" قصه ها و حکایات پندآموز " ، قصصی که مناسبتی با جریانات و مسائل جامعه امروزین داشته باشد نقل خواهد شد .

امید که تجربیات شخصی این بزرگواران عرصه آگاهی معنوی چراغ راهی برای انسان جستجوگر بی پناه دردمند عصر مدرن امروز باشد .

...

پيام هاي ديگران()     link     سه‌شنبه ٢٢ آذر ۱۳٩٠ - مشتاقان مولوی