تفکر در مثنوی
" مستی و هوشیاری "

 

"مولانا را مستی هست در محبت، اما هشیاری در محبت نیست.

اما مرا مستی هست در محبت و هوشیاری در محبت  هست.

مرا آن نسیان نباشد در مستی. دنیا را چه زهره باشد که مرا در حجاب کند، یا در حجاب رود از من ."

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     شنبه ۱٧ اسفند ۱۳٩٢ - مشتاقان مولوی

شوق دیدار یار

"ز آغازْ عهدی کرده ام، کاینْ جانْ فدای ِشه کنم                    

                            بشکسته بادا پُشت ِجانْ گر عهد و پیمانْ بشکنم"

  

 

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     یکشنبه ٢٤ آذر ۱۳٩٢ - مشتاقان مولوی

روزجهانی عرفان ، روز شمس تبریزی

" هشتم آذر ماه هر سال ؟ "

 ۲۶  جمادی الاخر سال ۶۴۲قمری  که  در تقویم هجری شمسی همان سال  مصادف ۸ اذر ماه سال ۶۲۲است، یادآور دیدار دو دوستی  است که حادثه آفرین و سرنوشت ساز بوده اند . دیدار حضرت مولانا و شمس تبریزی . دیداری که در شهر قونیه  توفانی سهمگین و جانسوز برپا کرده است و اثرات این توفان انسانساز و انسانسوز هنوز که هنوز است باقی است !

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     شنبه ٩ آذر ۱۳٩٢ - مشتاقان مولوی

" زبان صوفیانه ، کلام عارفانه "

" زبان صوفیانه ، کلام عارفانه "

معرفی کتاب " زبان شعر در نثر صوفیه "  دکتر محمدرضاشفیعی کدکنی

 

    " اندیشه ای که در سراسر این کتاب گسترش می یابد این است که ، عرفان نگاه هنری  وجمال شناسانه نسبت به الاهیات و دین است . "  ( ص 38 / زبان علم و زبان معرفت )

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     شنبه ٢ آذر ۱۳٩٢ - مشتاقان مولوی

من بارها زائیده ام !

" من بارها زائیده ام ! "

 

در عاشقی پیچیده ام

دل را ز خود بر کنده ام

ار بیخ و بن سوزیده ام

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     سه‌شنبه ٩ مهر ۱۳٩٢ - مشتاقان مولوی

کو صوفی صافی ؟ / رضا جوانروح

 

"هر  قصه ای  را  مغزی هست  و  هر  حکایتی  را  قصدی   . 

 

 قصه  را جهت آن مغز آورده اند بزرگان، نه  از بهر دفع ملالت. 

 

 به صورت حکایت برای آن آورده اند، تا آن غرض در آن بنمایند."

 

                                                                                                                     (شمس تبریزی)

 

 

 

" صوفیان "

 

 نقلست که شیخ در صومعه نشسته بود با چهل  درویش، و هفت روز بود تا طعام نیافته بودند . یکی به در صومعه امد با خرواری آرد و گوسفندی ، خادم را گفت :  " صوفیان را آورده ام " .

 

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     یکشنبه ٢٦ خرداد ۱۳٩٢ - مشتاقان مولوی

خدا در کانون جهان‌نگری مولانا /مقدمه استاد مصطفی ملکیان بر کتاب بانگ بانگ آب

 

پیش گفتار

    چند سال پیش خانم سودابه کریمی چکیده تحقیقات و تفحصات اش در پیرامون نگرش مولانا به خدا را،  که دست نویس ان را قبل از انتشار مطالعه  کرده و لذت برده بودم ، در قالب کتابی گرانقدر چاپ و منتشر کرد که در نوع خود و به لحاظ نحوه بررسی موضوع بدیع و جالب بود . مقدمه ای که استاد ملکیان بر این کتاب نگاشته است ، همچون مقدمه استاد شفیعی کدکنی بر گزیده غزلیات شمس ، کاری سترگ و بی نظیر و ارزشمند د ر حیطه معرفت شناسی  دینی  و خداشناسی است و به بارها خواندن و خواندن چند باره می ارزد !

    با خود گفتم که در این وانفسای روزگار سیاست زده عوامانه شعاری و مردم فریبانه که مدعیان دین و دینداری بر محور خدای و خداوندگاری عالم بر چارسوق مملکت افکنده اند ، باز خوانی این نوشتار سراسر حکیمانه و عاقلانه  بی مناسبت نباشد ؛ این است که مقدمه  بر کتاب یاد شده را با اندکی تغییر و تصرف اینجا اوردم تا هم گوهرشناس قدر گوهری داند و هم سالک راه طریق سلوک گیرد  بی تشویش و دغدغه .

 

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     پنجشنبه ۱٩ اردیبهشت ۱۳٩٢ - مشتاقان مولوی

مصلحت نیست / غزلی از مولانا

"مصلحت نیست "

 

ز همراهان جدایی مصلحت نیست

سفر بی‌روشنایی مصلحت نیست

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     یکشنبه ۱٧ دی ۱۳٩۱ - مشتاقان مولوی

تکرار اندیشه یا اندیشه تکرار / رضا جوانروح

 26 جمادی الثانی هر سال قمری یادآور یکی از شگفت انگیزترین ملاقاتهای سرنوشت ساز دو ادمی در طول تاریخ تمدن بشری است ؛ برخورد مولانا و شمس تبریزی . ملاقاتهایی که انسان ساز بوده و تاثیر بسزایی در روند ارتقاء تفکر بشری داشته است ، سقراط با افلاطون ، موسی و فرعون ، محمد رسول الله با عمر ، ابن رشد با ابن عربی و ...  همگی موجب تحولی اساسی در آن افراد و اطرافیان آنها شده است ؛ اما هیچ کدام به اندازه دیدار این دو دوست ، مولانا و شمس ، دگرگون ساز و حیرت آور نبوده است . چند سال پیش بنا به درخواست دوستی روزنامه نگار به مناسبت همین فرخنده روز مقاله ای برای روزنامه شرق نوشتم که چاپ شد ( روزنامه شرق مورخ ۲۴/۴/۸۶ )، امروز که باز هوای شوق این فضای دیداری و شنیداری در گوشه گوشه های جانم می وزید ، گفتم که آن نوشتار را که هنوز هم تازه گی دارد ، در این صفحات مجازی بگذارم ؛ باشد که مقصود از وجود آن همچون مقصود از وجود عالم در بیان آن درویش شوریده سر گردد .

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     شنبه ۱۱ آذر ۱۳٩۱ - مشتاقان مولوی

8 آذر ماه ، روز جهانی عرفان / رضا جوانروح

" هشتم آذر ماه هر سال ؟ "

 ۲۶  جمادی الاخر سال ۶۴۲قمری  که  در تقویم هجری شمسی مصادف ۸ اذر ماه سال ۶۲۲است یادآور دیدار دو دوستی  است که حادثه آفرین و سرنوشت ساز بوده اند . دیدار حضرت مولانا و شمس تبریزی . دیداری که در شهر قونیه  توفانی سهمگین و جانسوز برپا کرده است و اثرات این توفان انسانساز و انسانسوز هنوز که هنوز است باقی است !

 

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     دوشنبه ٦ آذر ۱۳٩۱ - مشتاقان مولوی

ای رستخیز ناگهان ، وی رحمت بی منتها

پنجمین نشست رستخیز ناگهان(دور دوم)

سخنران: آقای دکتر شهرام پازوکی

موضوع سخنرانی: عرفان و طریقت از نگاه مولانا

روز :   دوشنبه 27 شهریور ماه 91    /    ساعت 19-17
...
...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     یکشنبه ٢٦ شهریور ۱۳٩۱ - مشتاقان مولوی

" پوشیدن خرقه " / رضا جوانروح

"هر قصه ای را  مغزی هست  و  هر حکایتی را  قصدی   . 

 قصه را جهت آن مغز آورده اند بزرگان، نه از بهر دفع ملالت. 

 به صورت حکایت برای آن آورده اند، تا آن غرض در آن بنمایند."

                                                                                                                     (شمس تبریزی)

 

                                               " خرقه "

 

     نقلست که مردی پیش او آمد و گفت :  "می خواهم که خرقه پوشم ."

 گفت :‌" ما را مساله ایست اگر جواب دهی شایسته ء خرقه باشی . "

 گفت :" بگوی" .

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     چهارشنبه ۱۱ امرداد ۱۳٩۱ - مشتاقان مولوی

آزادی و اختیار نزد مولانا -------- یادداشتی از رضا منصورزاده

 مولانا در ابتدای دفتر ششم در طی نیایش لطیفی با خداوند اینگونه صحبت میکند و استدعای رها شدن از چنگ فتنه ی اختیار را دارد :

اولم این جزر و مد از تو رسید

                                    ورنه ساکن بود این بحر ای مجید    

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     شنبه ٢٩ بهمن ۱۳٩٠ - مشتاقان مولوی

پنهان شدم ، ولی مرا یافت / غزلی از مولانا

بار دگر آن دلبر عیار مرا یافت

سرمست همی‌گشت به بازار مرا یافت

 

پنهان شدم از نرگس مخمور،  مرا دید

بگریختم از خانه خمار،  مرا یافت

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     جمعه ٢۱ بهمن ۱۳٩٠ - مشتاقان مولوی

ای شمس تبریزی بیا ! با ما مکن جور و جفا ! / رضا جوانروح

 " روز عرفان یا شمس تبریزی "

     "این بار شما از سخن شمس الدین ذوق بیشتر خواهید یافتن ، زیرا که بادبان کشتی وجود مرد،  اعتقاد است. چون بادبان باشد، باد وی را به جای عظیم برد و چون بادبان نباشد، سخن باد باشد."   (فیه ما فیه/ص75)

    در تاریخ عرفان ایرانی، نَه تاریخ تولد و نَه تاریخ مرگ شمس تبریزی به تحقیق مشخص است، لیکن تاریخ آشنایی و رودررویی شمس با مولانا در قونیه به تحقیق و قطعاً مشخص است (26جمادی الاخر سال 642 هجری قمری، برابر 29 نوامبر سال 1244 میلادی، برابر 8 آذر ماه سال 622 هجری شمسی) .

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     پنجشنبه ۱٠ آذر ۱۳٩٠ - مشتاقان مولوی

خواجه عاشق / غزلی از مولانا - رضا جوانروح

"  بیماری عشق  "

 

آن خواجه را، از نیم شب،  بیماریی پیدا شده‌ست

تا روز، بر دیوار ما، بی‌خویشتن،  سر می‌زده‌ست

 

چرخ و زمین،  گریان شده، وز ناله‌اش نالان شده

دم‌های او، سوزان شده ، گویی که در آتشکده‌ست

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     پنجشنبه ۳ آذر ۱۳٩٠ - مشتاقان مولوی

باز خوانی قصص متونی - " در پی جانها " / رضا جوانروح

" هر  قصه ای  را  مغزی هست  و  هر حکایتی را   قصدی   . 

 قصه را جهت آن مغز آورده اند بزرگان، نه از بهر دفع ملالت. 

 به صورت حکایت برای آن آورده اند، تا آن غرض در آن بنمایند."

                                                                                                                    (شمس تبریزی)

                                                   

                               "     جانها در پی او  "                                                         

 

    " ابراهیم ادهم پیش از آنکه ملک بلخ بگذارد ، درین هوس مالها بذل کردی و به تن طاعتها کردی ، و گفتی چه کنم ؟ و این چگونه است که گشایش نمی شود ؟

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     چهارشنبه ۳٠ شهریور ۱۳٩٠ - مشتاقان مولوی

معجزه در نظر شمس تبریزی / رضا جوانروح

 

" زهی قران پارسی،زهی وحی ناطق پاک!

حالتی بود . در محلتی می  گذشتم،آواز چنگ می شنیدم.آن یکی گفت : درویش  وانگه سماع چنگ ؟   

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     یکشنبه ٢٠ شهریور ۱۳٩٠ - مشتاقان مولوی

لطف و قهر / رضا جوانروح

 

 "یکی گفت که مولانا همه لطف است، و مولانا شمس الدین را هم صفت لطف است و هم صفت قهر است... او مرا موصوف می کرد به اوصاف خدا، که هم قهر دارد و هم لطف.

    آن سخن او نبود و قران نبود و احادیث نبود. آن سخن من بود که به زبان او می رفت...

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     دوشنبه ۱۳ تیر ۱۳٩٠ - مشتاقان مولوی

بینش مولانا از مرگ

بینش مولانا از مرگ

(نویسنده: ساسان میری)

یکی از مهمترین موضوعاتی که فکر آدمی را به خود مشغول میدارد اندیشه مرگ است . وحشت از مرگ و  کوتاهئ عمر یکی از دغدغهای بشر در طول تأریخ بوده است .مثالهای فراوانی در شکل قصه و روایت و  نقل و داستان سرایی در مورد تلاش انسان برای دستیابی به حیات جاویدان در  صفحات تأریخ و ادبیات به  ثبت رسیده است . از بدیهی ترین و آشناترین اصطلاحات در نزد مردم فارسی تبار "آب حیوان "، "نوش  دارو " ،"چشمه خضر " می باشد . اینکه آیا بشر بالاخره میتواند "نوشداروی "مرگ را کشف کند  و حیات ابدئ خودرا در دنیا آغاز نماید در حال حاضر مسأله ای است ناروشن . اما بزرگان ما بخصوص حضرت مولانا  در این باره چه نظری دارد . یکی از جالبترین بخشهایی که  مولانا در "مثنوی " بطور مفصل به آن پرداخته است همین مسأ له مرگ است .البته کل موضوعات مطرح  شده در "مثنوی " جالب و از نظر نگرش منحصر بفرد هستند اما با توجه به اهمیت موضوع مرگ و  وحشت از آن طرح این مسأ له را برازنده تر مینماید .حضرت مولانا از سلک عارفان وارسته است و اولیای  الهی و حکیمان ربانی مرگ را به دو نوع تقسیم کرده اند :
 الف : مرگ اختیاری
 ب : مرگ اجباری

مرگ اختیاری چیست ؟
 " مرگ اختیاری آن است که آدمی با برنامه های الهی و عرفانی بر خودبینی و منیت خویش چیره شود و دیو  نفس را به زنجیر ایمان درکشد و به تهذیب درون و صفای باطن رسد .ایه 19 سوره مبارکه روم خداوند می فرماید :
 " موجود زنده را از مرده پدید می آورد و از موجود زنده مرده بر می آورد و زمین را پس از آن  که خشک و بیجان شد با رویش گیا هان زنده میکند .شما آدمیان نیز به سان گیاهان پس از مردن حیات  دوباره می یابید و از گورها برانگیخته میشوید ."
 دوم اینکه: حکیمان ربانی برای برای اثبات مرگ اختیاری حدیث «موت قبل عن تموت» یعنی«بمیرید پیش از آنکه بمیرید " را دلیل می آورند .اهل عرفان مرگ اختیاری را "قیامت صغرا " و قیامت وسطی " گویند از آن جهت که آدمی از حیات تیره نفسانی می میرد .
 آزمودم مرگ من در زندگیست،
چون رهم زین زندگی پایندگیست.
ای خنک آن را که پیش از مرگ مرد،
یعنی او از اصل این رز بوی برد.
 حضرت مولانا مرگ اختیاری را عنایت الهی می داند،که باعث حیات و هدایت می شود. به عقیدهء او اینگونه مرگ حیات حقیقی در لباس مرگ است و زندگی ظاهری مرگی در لباس حیات.
 چون ز مرده زنده بیرون می کشد،
هر که مرده گشت او دارد رشد.
مرده شو تا مخرج الحی الصمد،
زنده ای زین مرده بیرون آورد.
این حیات خفیه در نقش ممات،
وان مماتی خفیه در قشر حیات.

به دنبال این حضرت مولانا می افزاید صاحب مرگ اختیاری جسما در میان زمینیان است اما روحا با ملکوتیان پیوسته است و در این زمینه از خاتم انبیا حضرت محمد مصطفی (ص) دلیل می آورد که فرموده هر که خواهد مرده را در زمین زنده ببیند به حضرت ابوبکر صدیق(ر) نگاه کند.
 می رود چون زندگان بر خاکدان،
مرده و جانش شده در آسمان...
هر که خواهد که ببیند در زمین،
مرده یرا می رود ظاهر چنین.
مر ابوبکر تقی را ببین،
شد ز صدیقی امیر المحشرین.

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     یکشنبه ٢٤ بهمن ۱۳۸٩ - مشتاقان مولوی

مثنوی را نیست پایانی پدید

 مثنوی معنوی

مثنوی، مشهور به مثنوی معنوی یا مثنوی مولوی، نام کتاب شعری از مولانا جلاالدین محمد بلخی شاعر و صوفی پارسی گو است. این کتاب از ۲۶۰۰۰بیت و ۶ دفتر تشکیل شده و یکی از برترین کتاب‌های ادبیات عرفانی کهن  و حکمت فارسی پس ازاسلام است. این کتاب درقالب شعری مثنوی سروده شده‌است؛ که در واقع عنوان کتاب نیز می‌باشد. در این کتاب ۴۲۴ داستان پی‌درپی به شیوهٔ داستان سختی‌های انسان در راه رسیدن به معبود را بیان می‌کند. بیت نخست دفتر اول مثنوی معنوی به نی نامه شهرت دارد و چکیده‌ای از مفهوم ۶ دفتر است. این کتاب به درخواست شاگرد مولوی، حسام الدین حسن چلبی، در سالهای ۶۶۲ تا ۶۷۲ هجری/۱۲۶۰ میلادی تالیف شد. مولانا در این کتاب مجموعه‌ای از اندیشه‌های فرهنگ اسلامی را گرد آورده‌است.

 ساختار ادبی مثنوی

مثنوی‌ مولوی، همانند بیشتر مثنوی‌های صوفیانه ، به صورت عمده از «داستان» به عنوان ابزاری برای بیان تعلیمات تصوف استفاده می‌کند. ترتیب قرار گرفتن داستان‌های گوناگون در این کتاب ظاهراً نظم مشخصی ندارد. شخصیت‌های اصلی داستان‌ها می‌تواند از پیامبران و پادشاهان تا چوپانان و بردگان باشد. حیوانات نیز نقش پررنگی در این داستان‌ها بازی می‌کنند. آخرین داستان مثنوی شاهزادگان و دژ هوش ربا، با وفات مولوی ناتمام ماند. دفتر ششم مثنوی از همین روی دفتری ناتمام است. فرزند او مثنوی زیبایی دارد که در آن از مرگ پدر و ناتمام ماندن مثنوی گله کرده‌است. اصل داستان را البته جویندگان می‌توانند در مقالات شمس تبریزی بیابند و از بخش پایانی قصه مطلع شوند.

مولوی در مثنوی تبحر خود را در استفاده از اتفاقات روزمره برای توضیح دیدگاه‌های عرفانی‌اش نشان می‌دهد. ویژگی تمایزبخش دیگر این کتاب میزان گریزهای مکرر آن از داستان اصلی برای توضیح (گاه مفصل) نکات مختلف جنبی داستان است. این نکته ممکن است بیانگر این باشد که برای مولانا مضمون داستان اهمیت بسیار بیشتری از سبک نگارش داشته‌است.

مثنوی و کتب آسمانی

برخی از ادیبان، مثنوی را تالی کتب آسمانی خوانده‌اند و برخی پا را از این هم فراتر نهاده و آنرا مصحف ثانی نام نهاده‌اند. جامی، مثنوی معنوی را «قرآن در زبان فارسی» نامیده‌است. بنابر نظر جلال الدین همایی ، مثنوی اگر از سروده‌های گاتا، اوستای زرتشت ، وداهای هندوان و عهد جدید مسیحیان (قرآن و عهد عتیق مستثنی شده‌اند) که در دسترسند، عمیق تر و پر مایه تر نباشد، قدر مسلم کمتر هم نیست. دلیل این اعتقاد به دو نکته باز می‌گردد. نکته اول آنکه سرچشمه فیض و سرمایه‌ای که سبب تالیف مثنوی گشته همانا وحی الهی است و این در جای جای مثنوی مشهود است. بنابر اعتقاد مسلمانان، وحی به پیامبران مختص نیست و چه بسا به تعبیر قرآن بر زنبور عسل نیز نازل گردد. بنابراین اعتقاد است که در مثنوی آمده‌است.

هم کم از وحی دل زنبور نیست     گیرم این وحی نبی گنجور نیست

خانهٔ وحیش پر از حلوا شده است  چونکه اوحی الرب الی النحل آمده است

دلیل دوم آنکه مولانا روحی وحی‌شناس داشته و این روح اثر خود را به شکل چشمگیری در مثنوی به جای گذاشته‌است.

گر نبودی روح های غیب‌گیر     وحی نآوردی ز گردون یک بشیر

 

...
ادامه مطلب

پيام هاي ديگران()     link     دوشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۸٩ - مشتاقان مولوی